सांगलीतील १६७ धोकादायक वर्गखोल्या, राष्ट्रगीतावेळी शिक्षकाचा मृत्यू, ईश्वरपूरच्या पाच जिजाऊ बसेसवरून श्रेयवाद, पाच तालुके बीडीओविना आणि २४७ कंपन्या बंद; सांगली जिल्ह्यातील महत्त्वाच्या घडामोडींचा आढावा.
शाळांच्या सुरक्षा ऑडिटकडे सांगली प्रशासनाचे दुर्लक्ष; १६७ वर्गखोल्या धोकादायक
सांगली : विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने राज्यातील सर्व शाळांचे ‘सेफ्टी ऑडिट’ अर्थात सुरक्षा मूल्यांकन तातडीने करण्याचे आदेश शिक्षण विभागाने दिले असतानाही सांगली जिल्ह्यात या आदेशाच्या अंमलबजावणीकडे दुर्लक्ष होत असल्याचे चित्र आहे. आदेशाला जवळपास महिना उलटत आला असूनही शाळांच्या सुरक्षा मूल्यांकनाबाबत ठोस कार्यवाही झाल्याचे दिसून येत नाही.
‘यू-डायस’च्या माहितीनुसार जिल्ह्यातील जिल्हा परिषद शाळांच्या तब्बल *१६७ वर्गखोल्या धोकादायक* असल्याचे समोर आले आहे. यापैकी ५० हून अधिक वर्गखोल्यांचे निर्लेखन करण्याचा ठराव जिल्हा परिषदेच्या सर्वसाधारण सभेत करण्यात आला आहे. मात्र, प्रत्यक्ष कारवाई अद्याप प्रलंबित असल्याने विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेचा प्रश्न गंभीर बनला आहे.
प्राथमिक शिक्षण संचालक शरद गोसावी आणि माध्यमिक शिक्षण संचालक डॉ. महेश पालकर यांनी १७ जुलै रोजी राज्यातील सर्व शाळांचे तातडीने सुरक्षा मूल्यांकन करून अहवाल सादर करण्याचे आदेश दिले होते. राजस्थानमधील झालावाड येथे शाळेची इमारत कोसळून दुर्घटना झाल्यानंतर राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने शाळांच्या सुरक्षा व्यवस्थेचे मूल्यांकन करण्याची सूचना केली होती.
दरम्यान, आदेशानंतर काही दिवसांतच जत तालुक्यातील उमराणी येथील शाळेचे छत कोसळण्याची घटना घडली. काही शाळांमध्ये नव्याने बांधलेल्या इमारतींनाही गळती लागल्याचे प्रकार समोर आले आहेत. त्यामुळे सुरक्षा ऑडिटची गरज अधिक अधोरेखित झाली आहे.
प्रत्येक शाळेला कृती अहवाल बंधनकारक
शाळांनी सुरक्षा मूल्यांकन करून त्यानुसार ‘कृती अहवाल’ तयार करणे आवश्यक आहे. हा अहवाल शाळा, तालुका आणि व्यवस्थापननिहाय विभागीय शिक्षण उपसंचालकांमार्फत शिक्षण संचालनालयाकडे सादर करायचा आहे. सुरक्षेतील त्रुटी आढळल्यास त्यांची तातडीने दुरुस्ती करून स्वतंत्र अनुपालन अहवाल देण्याचे निर्देश आहेत.
### काय तपासले जाणार?
* अग्निरोधक यंत्रणा सुस्थितीत आहे का?
* विद्युत वायरिंग सुरक्षित आहे का?
* इमारतीचे स्ट्रक्चरल ऑडिट झाले आहे का?
* इमारतीचे आयुष्यमान किती आहे?
* संभाव्य धोक्यांची पाहणी झाली आहे का?
* शाळेच्या परिसरात सीसीटीव्ही आहेत का?
* आपत्कालीन परिस्थितीत बाहेर पडण्यासाठी सुरक्षित मार्ग आहेत का?
* विद्यार्थ्यांसाठी आवश्यक मूलभूत सुरक्षा सुविधा उपलब्ध आहेत का?
विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेचा थेट संबंध असलेल्या या विषयात केवळ कागदोपत्री अहवाल न करता प्रत्यक्ष पाहणी करण्याची गरज आहे. उमराणी, बागणीसह विविध ठिकाणी घडलेल्या घटनांच्या पार्श्वभूमीवर प्रशासन आता तरी जागे होणार का, हा प्रश्न पालकांकडून उपस्थित केला जात आहे.
राष्ट्रगीत सुरू असतानाच शिक्षक कोसळले; हृदयविकाराच्या झटक्याने मृत्यू
*शिराळा :* स्वातंत्र्यदिनाच्या कार्यक्रमात राष्ट्रगीत सुरू असतानाच शिक्षक अचानक कोसळल्याची हृदयद्रावक घटना कोकरूड येथे घडली. मातोश्री हिराई देशमुख विद्यालयातील उपक्रमशील शिक्षक *मनोहर शामराव कांबळे (वय ४५)* यांचा तीव्र हृदयविकाराच्या झटक्याने मृत्यू झाला.
शनिवार, १५ ऑगस्ट रोजी सकाळी मातोश्री हिराई देशमुख विद्यालयात स्वातंत्र्यदिनाचा झेंडावंदन कार्यक्रम झाला. त्यानंतर सकाळी पावणेआठच्या सुमारास कांबळे हे शिक्षक आणि विद्यार्थ्यांसह कोकरूड बाजारपेठेतील सार्वजनिक ध्वजारोहण कार्यक्रमासाठी उपस्थित होते.
ध्वजारोहणानंतर विद्यार्थिनी स्वातंत्र्यगीत सादर करत होत्या. त्यानंतर राष्ट्रगीत सुरू झाले. त्यावेळी मनोहर कांबळे विद्यार्थ्यांसमोर सावधान स्थितीत उभे होते. अचानक त्यांना चक्कर आली आणि ते जागीच कोसळले.
उपस्थित शिक्षक आणि युवकांनी तातडीने त्यांना जवळच्या घरात नेले. काही वेळाने ते उठून बसले; मात्र त्यांची प्रकृती पुन्हा बिघडली. त्यांना तातडीने ग्रामीण रुग्णालयात नेण्यात येत असताना वाटेतच त्यांचा मृत्यू झाला.
मनोहर कांबळे हे गेल्या *१९ वर्षांपासून मातोश्री हिराई देशमुख विद्यालयात शिक्षक* म्हणून कार्यरत होते. शांत, मनमिळाऊ आणि उपक्रमशील शिक्षक म्हणून ते विद्यार्थ्यांमध्ये लोकप्रिय होते.
त्यांच्या अकस्मात निधनाने विद्यालयातील शिक्षक, विद्यार्थी, पालक आणि कोकरूड परिसरावर शोककळा पसरली आहे. त्यांच्या पश्चात आई, दोन भाऊ, पत्नी आणि दोन मुले असा परिवार आहे.
ईश्वरपूर आगारातील ‘पाच जिजाऊ’ बसेसवरून श्रेयवाद; राजकीय संघर्षाला धार
*ईश्वरपूर :* राष्ट्रवादी काँग्रेसचे (शरदचंद्र पवार) आमदार जयंत पाटील यांचा बालेकिल्ला मानल्या जाणाऱ्या वाळवा तालुक्यातील ईश्वरपूर आगारात नव्याने दाखल झालेल्या ‘पाच जिजाऊ’ बसेसवरून राजकीय श्रेयवाद रंगला आहे. नव्या बसेस मिळवून देण्यासाठी शिंदेसेनेने पाठपुरावा केल्याचा दावा करण्यात आला आहे. दुसरीकडे भाजपचे आमदार गोपीचंद पडळकर यांनी बसस्थानकाच्या विकासाचा मुद्दा उपस्थित करत राजकीय मैदानात आपली छाप उमटवण्याचा प्रयत्न केला.
ईश्वरपूर आगार व्यवस्थापनाने नव्या बसेसच्या लोकार्पणासाठी आमदार जयंत पाटील, आमदार गोपीचंद पडळकर, आमदार सदाभाऊ खोत, खासदार धैर्यशील माने, जिल्हाध्यक्ष आनंदराव पवार आणि शिंदेसेनेचे कार्यकारिणी सदस्य गौरव नायकवडी यांना निमंत्रित केले होते.
विशेष म्हणजे एकाच दिवशी वेगवेगळ्या वेळेत लोकार्पणाचे कार्यक्रम झाल्याने राजकीय श्रेयवादाला चांगलीच धार आली.
शिंदेसेनेचे कार्यकारिणी सदस्य गौरव नायकवडी यांनी या बसेससाठी परिवहनमंत्री प्रताप सरनाईक आणि खासदार धैर्यशील माने यांच्या माध्यमातून पाठपुरावा केल्याचा दावा केला. परिवहन खाते शिंदेसेनेकडे असल्याने बसेसचे श्रेय शिंदेसेनेलाच मिळायला हवे, असे त्यांनी म्हटले.
दरम्यान, भाजप आमदार गोपीचंद पडळकर यांनी ईश्वरपूर बसस्थानकातील अपुऱ्या सुविधांचा मुद्दा उपस्थित केला. बसस्थानकाचे सुशोभीकरण आणि विकास करण्याचे आश्वासन त्यांनी दिले.
### बालेकिल्ल्यात भाजपची विकासाची खेळी?
जयंत पाटील यांच्या बालेकिल्ल्यात बससेवेच्या निमित्ताने भाजपने विकासाचा मुद्दा पुढे केला आहे. त्यामुळे नव्या बसेसचा विषय केवळ प्रवासी सुविधांपुरता मर्यादित न राहता त्याला राजकीय रंग चढला आहे.
पाच नव्या बसेस कोणी मिळवून दिल्या, यापेक्षा त्याचे राजकीय श्रेय कोण घेणार, यावरच ईश्वरपूरमध्ये चर्चा रंगली आहे. आगामी राजकीय समीकरणांच्या पार्श्वभूमीवर या घडामोडीकडे राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले आहे.
*गौरव नायकवडी, समन्वयक, शिंदेसेना :*
“परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांच्या प्रयत्नातून आणि खासदार धैर्यशील माने यांच्या शिफारशीने नव्या बसेससाठी पाठपुरावा करण्यात आला. त्यामुळे या बसेसचे श्रेय शिंदेसेनेचे आहे.”
जिल्हा परिषदेत लोकनियुक्त सदस्य आले; मात्र अधिकारीच अपुरे! पाच तालुके बीडीओविना
*सांगली :* चार वर्षांच्या खंडानंतर जिल्हा परिषदेत लोकनियुक्त सदस्य आले असले तरी प्रशासन चालविण्यासाठी आवश्यक अधिकारीच उपलब्ध नसल्याचे चित्र आहे. जिल्हा परिषदेतील अनेक प्रमुख विभागांना खातेप्रमुख नाहीत, तर *मिरज, जत, आटपाडी, शिराळा आणि कडेगाव* या पाच तालुक्यांत गटविकास अधिकारी (बीडीओ) पदे रिक्त आहेत.
ग्रामीण पाणीपुरवठा, प्राथमिक शिक्षण, समाजकल्याण, जलसंधारण, दिव्यांग कल्याण, लेखा व वित्त यांसारख्या महत्त्वाच्या विभागांचा कारभार प्रभारी अधिकाऱ्यांवर सुरू आहे. त्यामुळे दैनंदिन कामकाज सुरू असले तरी निर्णयक्षमतेवर आणि विकासकामांच्या गतीवर त्याचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
### ‘मिरज नको रे बाबा’ अशी अधिकाऱ्यांची मानसिकता?
मिरज पंचायत समितीत गेल्या वर्षभरात विविध विषयांवरून संघर्षाचे वातावरण राहिल्याने अधिकारी मिरजचा कार्यभार स्वीकारण्यास फारसे उत्सुक नसल्याची चर्चा आहे. सध्या पाणीपुरवठा व स्वच्छता विभागाचे उपमुख्य कार्यकारी अधिकारी किरण सायमोते यांच्याकडे मिरजेचा प्रभारी कार्यभार आहे.
### शिक्षण विभागातही प्रभारी कारभार
प्राथमिक शिक्षणाधिकारी सुमारे महिनाभरापासून वैद्यकीय रजेवर असल्याने या पदाचा कार्यभार प्रभारी अधिकाऱ्याकडे आहे. माध्यमिक शिक्षणाधिकाऱ्यांची बदली झाली असून ते लवकरच कार्यमुक्त होण्याची शक्यता आहे.
### रिक्त पदांसाठी मुंबईत पाठपुरावा
जिल्हा परिषदेतील रिक्त पदे भरण्यासाठी पदाधिकारी लवकरच मुंबईत संबंधित मंत्र्यांची भेट घेणार आहेत. स्थायी समितीच्या बैठकीत याबाबत चर्चा झाली आहे. अध्यक्ष, उपाध्यक्ष आणि अन्य पदाधिकारी शासनाकडे पाठपुरावा करणार आहेत.
*विशाल नरवाडे, मुख्य कार्यकारी अधिकारी :*
“जिल्हा परिषदेतील रिक्त जागा तसेच गटविकास अधिकारी पदे भरण्यासाठी शासनाकडे पाठपुरावा सुरू आहे. रिक्त पदांमुळे कामकाजावर परिणाम होत असून शासनाने सकारात्मक निर्णय घेऊन पदे भरण्याची प्रक्रिया राबवावी.”
सांगलीतील २४७ कंपन्यांनी गाशा गुंडाळला; औद्योगिक विकासासमोर मोठे आव्हान
*सांगली :* गेल्या पाच वर्षांत पश्चिम महाराष्ट्रातील तब्बल *१,२५८ खासगी कंपन्यांनी व्यवसाय बंद केल्याची* माहिती शासनाने विधिमंडळात दिली आहे. त्यामध्ये सांगली जिल्ह्यातील *२४७ कंपन्यांचा* समावेश आहे. या आकडेवारीमुळे जिल्ह्यातील औद्योगिक विकासासमोरील आव्हाने पुन्हा एकदा अधोरेखित झाली आहेत.
सांगली, मिरज आणि कुपवाड औद्योगिक वसाहतींमध्ये उद्योगांचे चक्र काही प्रमाणात सुरू असले तरी कडेगाव, पलूस आणि शिराळा येथील औद्योगिक वसाहतींमध्ये उद्योगांची स्थिती चिंताजनक आहे.
कडेगाव-शिवाजीनगर येथील सुमारे २५० एकर परिसरातील औद्योगिक वसाहत अस्तित्वासाठी झगडत आहे. गेल्या नऊ वर्षांपासून येथील वस्त्रोद्योग बंद आहेत. सुमारे २५ टक्के उद्योगांना टाळे लागल्याचे चित्र आहे.
### गारमेंट पार्कचीही घरघर
जिल्ह्यात गारमेंट पार्क उभारल्यानंतर सुमारे १०० वस्त्रोद्योग सुरू झाले होते. त्यातून दोन हजारांहून अधिक कामगारांना रोजगार मिळाला. मात्र औद्योगिक मंदी, शासकीय अनुदान मिळण्यास होणारा विलंब, पायाभूत सुविधांचा अभाव, प्रशासकीय अडचणी आणि आर्थिक संकटामुळे अनेक उद्योग बंद पडले.
थकीत कर्जाच्या वसुलीसाठी काही बँकांनी गारमेंट कंपन्यांची मालमत्ता जप्त करून लिलावाची प्रक्रिया सुरू केली आहे.
### जिल्ह्यात १३ औद्योगिक वसाहती
सांगली जिल्ह्यात एमआयडीसीच्या अखत्यारीत १३ औद्योगिक वसाहती आहेत. सांगली, मिरज, कुपवाड आणि गोविंदराव मराठे औद्योगिक वसाहतीत मिळून सुमारे १,१५० उद्योग सुरू आहेत. या उद्योगांतून सुमारे ६० हजार रोजगार निर्माण झाल्याचा दावा आहे.
### नव्या वसाहतींकडे उद्योजकांची पाठ
जत तालुक्यातील उमदी येथे औद्योगिक वसाहत उभारण्यात आली असली तरी उद्योजकांकडून अपेक्षित प्रतिसाद मिळालेला नाही. तासगावातील योगेवाडी येथे औद्योगिक वसाहतीसाठी हालचाली सुरू आहेत. आटपाडीमध्येही औद्योगिक वसाहतीसाठी पाठपुरावा सुरू आहे.
### जुन्या उद्योगांनाही वाढत्या अडचणी
सांगली-मिरज-कुपवाड औद्योगिक क्षेत्रात उद्योग सुरू असले तरी वाढते वीजदर, रुपयाची घसरण, जागतिक बाजारातील अस्थिरता, युद्धजन्य परिस्थिती, आयात-निर्यात अडथळे आणि कुशल कामगारांची कमतरता यामुळे उद्योजक अडचणीत आहेत.
*विनोद पाटील, अध्यक्ष, सांगली-मिरज एमआयडीसी मॅन्युफॅक्चरर्स असोसिएशन :*
“शासनाची धोरणे उद्योगांना अनुकूल नाहीत. वाढते वीजदर, करप्रणाली, कामगार आणि माथाडींच्या प्रश्नांमुळे उद्योग चालवणे कठीण झाले आहे. नवे उद्योग येणे तर दूरच, जुन्या उद्योगांनाही टाळे लागत आहेत.”