Benefits of eating carrots : हिवाळ्यात गाजर खाण्याचे फायदे जाणून घ्या; डोळे आणि पचनसंस्थेसाठी गुणकारी

Benefits of eating carrots : गाजरात बीटा-कॅरोटीन, तंतुमय पदार्थ आणि पोटॅशियम असते. डोळ्यांचे आरोग्य, पचनक्रिया आणि हृदयासाठी गाजराचे फायदे जाणून घ्या.

उत्तम आरोग्य राखण्यासाठी संतुलित आहार घेणे जितके महत्त्वाचे आहे, तितकाच आहारात फळे आणि भाज्यांचा नियमित समावेश करणेही आवश्यक आहे. मात्र, फळे आणि पौष्टिक पदार्थ महाग असतात, असा समज अनेकांच्या मनात असल्याने त्यांच्या सेवनाकडे दुर्लक्ष केले जाते. प्रत्यक्षात बाजारात अनेक स्वस्त आणि सहज उपलब्ध होणारे पदार्थही पोषणमूल्यांच्या बाबतीत अत्यंत समृद्ध असतात. त्यासाठी नेहमी महागड्या फळांवरच अवलंबून राहण्याची गरज नाही.

निसर्गाने प्रत्येक ऋतूनुसार शरीराला उपयुक्त ठरणारी फळे आणि भाज्यांची उपलब्धता करून दिली आहे. हिवाळ्यात बाजारात मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध होणारे गाजर हे असेच एक पौष्टिक आणि आरोग्यदायी कंदमूळ आहे. चव, रंग आणि पोषणमूल्ये यांचा सुंदर संगम असलेल्या गाजराचा आहारात नियमित समावेश केल्यास शरीराला अनेक आवश्यक पोषक घटक मिळू शकतात.

गाजरात असतात महत्त्वाचे पोषक घटक

गाजरात बीटा-कॅरोटीन मुबलक प्रमाणात असते. शरीरात या घटकाचे रूपांतर ‘अ’ जीवनसत्त्वात होते. डोळ्यांचे आरोग्य आणि सामान्य दृष्टी टिकवून ठेवण्यासाठी हे जीवनसत्त्व महत्त्वाचे आहे. याशिवाय गाजरात तंतुमय पदार्थ, पोटॅशियम आणि विविध अँटिऑक्सिडंट घटकही आढळतात. हे घटक शरीराच्या सर्वसाधारण आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरतात.

गाजरातील तंतुमय पदार्थ पचनक्रिया सुरळीत ठेवण्यास आणि बद्धकोष्ठतेचा त्रास कमी करण्यास मदत करतात. त्यातील अँटिऑक्सिडंट घटक शरीरातील पेशींचे ऑक्सिडेटिव्ह तणावापासून संरक्षण करण्यास हातभार लावतात. त्यामुळे गाजर हे केवळ चवीसाठी नव्हे, तर पोषणाच्या दृष्टीनेही महत्त्वाचे अन्न आहे.

गाजर खाण्याचे आरोग्यदायी फायदे : Benefits of eating carrots

१. डोळ्यांच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त : गाजरातील बीटा-कॅरोटीनपासून शरीराला ‘अ’ जीवनसत्त्व मिळते. डोळ्यांचे सामान्य कार्य आणि रात्रीची दृष्टी टिकवण्यासाठी हे जीवनसत्त्व आवश्यक आहे.

२. पचनक्रिया सुधारण्यास मदत : गाजरातील आहारातील तंतू आतड्यांचे आरोग्य चांगले राखण्यास मदत करतात. नियमित आणि योग्य प्रमाणात सेवन केल्यास बद्धकोष्ठतेचा त्रास कमी होण्यास हातभार लागू शकतो.

३. त्वचेच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर : गाजरातील बीटा-कॅरोटीन आणि अँटिऑक्सिडंट घटक त्वचेच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त आहेत. संतुलित आहाराचा भाग म्हणून गाजराचे सेवन फायदेशीर ठरू शकते.

४. हृदयाच्या आरोग्यासाठी मदत : गाजरातील पोटॅशियम आणि तंतुमय पदार्थ हृदयाच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरू शकतात. संतुलित आहार आणि नियमित व्यायामासोबत त्याचा समावेश करणे चांगले.

५. रोगप्रतिकारक शक्तीसाठी उपयुक्त : गाजरातील जीवनसत्त्वे आणि अँटिऑक्सिडंट घटक शरीराच्या सामान्य रोगप्रतिकारक कार्याला मदत करतात.

६. फुफ्फुसांच्या आरोग्यासाठी पोषण : गाजरातील अँटिऑक्सिडंट घटक पेशींचे संरक्षण करण्यास मदत करतात. मात्र, गाजर खाल्ल्याने फुफ्फुसांचे आजार बरे होतात, असा दावा करता येत नाही.

हेदेखील वाचा : जिऱ्याचे आरोग्यदायी फायदे : पचन, त्वचा आणि रोगप्रतिकारशक्तीसाठी किती उपयुक्त?

गाजर कसे खावे?

गाजर खाण्याचे अनेक पर्याय आहेत. स्वच्छ पाण्याने धुऊन कच्चे गाजर खाता येते. गाजराची कोशिंबीर, सॅलड, भाजी, सूप किंवा पराठा अशा विविध पदार्थांमध्ये त्याचा वापर करता येतो. गाजराचा ताजा रसही पिण्यास हरकत नाही. मात्र, रसापेक्षा पूर्ण गाजर खाल्ल्यास त्यातील तंतुमय पदार्थांचा अधिक फायदा मिळतो. रसामध्ये साखर मिसळणे टाळावे.

गाजरातील बीटा-कॅरोटीन हे चरबीमध्ये विरघळणारे असल्याने गाजरासोबत थोड्या प्रमाणात आरोग्यदायी स्निग्ध पदार्थ घेतल्यास त्याचे शोषण सुधारण्यास मदत होते.

गाजर आणि मधाबाबत काय आहे सत्य?

काही पारंपरिक आरोग्यविषयक लेखनात गाजर आणि मधाचे मिश्रण सेवन केल्याने लैंगिक क्षमता वाढते किंवा पुरुषांमधील लैंगिक समस्या दूर होतात, असे दावे केले जातात. मात्र, या दाव्यांना ठोस वैज्ञानिक पुरावा उपलब्ध नाही. त्यामुळे अशा मिश्रणाला लैंगिक समस्यांवरील उपचार समजू नये.

१०० ग्रॅम गाजरातून मिळणारे पोषण

• ऊर्जा : साधारण ४१ किलोकॅलरी (कच्चे गाजर).
• बीटा-कॅरोटीन : शरीरात ‘अ’ जीवनसत्त्वात रूपांतरित होते.
• तंतुमय पदार्थ : पचनक्रिया आणि आतड्यांच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त.
• पोटॅशियम : शरीरातील द्रवांचे संतुलन आणि स्नायूंच्या कार्यासाठी महत्त्वाचे.
• अँटिऑक्सिडंट घटक : पेशींचे संरक्षण करण्यास मदत करतात.

निष्कर्ष

गाजर हे स्वस्त, सहज उपलब्ध आणि अनेक पोषक घटकांनी समृद्ध असलेले कंदमूळ आहे. डोळ्यांचे आरोग्य, पचनक्रिया, त्वचा आणि हृदयाचे आरोग्य यांसाठी आवश्यक पोषण मिळवण्यास गाजर मदत करू शकते. विशेषतः हिवाळ्यात बाजारात मुबलक प्रमाणात उपलब्ध होणाऱ्या या भाजीचा आपल्या रोजच्या आहारात समावेश करावा. चविष्ट पदार्थ, कोशिंबीर किंवा सॅलड अशा विविध स्वरूपांत गाजर खाऊन आरोग्यदायी आहाराची सवय लावता येईल. Benefits of eating carrots